Ga naar hoofdinhoud
Doneer nu

Bedankt dat u online wilt doneren

EN

6 maart 2017

Nauwelijks seksuele voorlichting voor meisjes met een handicap

Interview met revalidatiewerker Marieke Boersma over een recente studie naar seksuele voorlichting voor meisjes met een verstandelijke handicap in Ethiopië.

Seksuele voorlichting voor mensen met een handicap is een taboe. Waarom is Light for the World met dit thema aan de slag gegaan?

Ik zou het geen taboe willen noemen, het is meer dat mensen zich ongemakkelijk voelen. De seksualiteit van mensen met een handicap wordt vaak genegeerd. Dat is tegenstrijdig, want verhalen of misbruik zijn weldegelijk bekend. Het misbruiken van iemand met een handicap blijft vaak zonder gevolgen omdat gehandicapten een lage status hebben in de samenleving. Ik zou het liever zo zien: “Ben jij waardevol? Is jouw lichaam waardevol? Tel jij mee in de samenleving?” Toen ik onderzoek deed naar misbruik bij kinderen constateerde ik hetzelfde: “Hoe waardevol ben jij?” Kinderen die als waardevol worden beschouwd hebben een beschermend netwerk om zich heen. Kinderen die niet als waardevol worden gezien, zijn extra kwetsbaar voor misbruik.

Heb jij dit onderwerp aangedragen bij Light for the World?

Ja, dat klopt. Het begon met mijn onderzoek naar misbruik bij kinderen en wat ik noemde over “Ben jij waardevol?” Jaren geleden is een film gemaakt over mijn collega Yetnebersh en zij zei tegen blinde meisjes “Je denkt misschien, wanneer je aandacht krijgt van een man, dat je daar op in moet gaan omdat het misschien de enige kans in je leven is. Ik zeg je: je moet er alleen op ingaan als je denkt dat het de juiste persoon voor je is, niet omdat het je enige kans is.” Dat lokte ook de vraag uit “Hoe waardevol vind je jezelf? Ben je zelfverzekerd genoeg om kieskeurig te zijn in je relaties?”

Ik was dus op zoek naar dingen om te gebruiken in voorlichting aan de lokale bevolking en ontdekte dat er weinig beschikbaar was. We gingen om tafel met partnerorganisaties in ons netwerk en zo ontstond het idee: we gaan aan de slag met seksuele en reproductieve gezondheid voor vrouwen met een verstandelijke handicap. Ga maar een training doen en kijk wat er gebeurt.

Wat heeft je het meest geraakt in de gesprekken met de meisjes in het project?

Het was mooi om te zien hoe zelfverzekerd de meisjes vertelden over wat ze hebben geleerd. Ze waren daar heel open en duidelijk over. Ze hebben heel goed nagedacht over wat ze wel en niet willen. Ik was wel geraakt toen ze zeiden: “Waarom doen er geen jongens mee in het project? Ze zeggen ‘Jullie verbergen iets voor ons. Wat is het geheim? Wij willen ook meedoen.’” We hadden het onderwerp menstruatie behandeld en ik zei “Dus, jullie willen met de jongens praten over menstruatie?” Waarop zij zeiden “Nee, dat niet. Maar de jongens pesten ons ermee dat wij een geheime club hebben en daarom willen we dat je uitzoekt hoe ze mee kunnen doen. Dan worden we niet meer gepest.”

Werd er ook gesproken over hun eigen seksuele behoeften?

Dat had ik graag gewild, maar het kwam niet zo goed uit de verf. De moeders hebben wel meer begrip gekregen over de seksuele gevoelens van hun dochters, maar in die zin dat ze hun dochters daarvoor willen beschermen. In Awassa sprak ik een moeder die altijd bang was geweest dat haar dochter zou gaan trouwen. Gaandeweg het project stond ze meer open voor de gedachte dat haar dochter ooit een relatie en kinderen zal krijgen. Maar ik denk dat dit proces meer tijd nodig heeft.

Wat zijn volgens jou, als Nederlandse die in Ethiopië woont, de verschillen in opvatting over seksualiteit van mensen met een handicap tussen Ethiopië en Europa?

Een groot verschil is dat mensen in Ethiopië meer in een gemeenschap leven. Het opvoeden van een kind is geen moeilijk onderwerp. In Europa zeggen we als snel “Moeten we dit kind bij de ouders vandaan halen voor de veiligheid van het kind?” In Ethiopië zijn meisjes onderdeel van een grote gemeenschap, zij worden opgevoed door een netwerk van familieleden. Een zwangerschap wordt daar niet als iets bijzonders beschouwd.

Hoe kan een revalidatiewerker meisjes met een verstandelijke handicap helpen op het gebied van seksuele voorlichting?

Het idee van het project was om dit thema tussen de oren te krijgen. Wat ik gehoord heb uit andere projecten is dat revalidatiewerkers nu minder schroom hebben om dit onderwerp aan te snijden. Zij maken het nu ook bespreekbaar binnen het lokale systeem voor gezondheidszorg. Er wordt veel gedaan in Ethiopië op het gebied van anticonceptie en gezinsplanning, maar meisjes met een handicap moeten ook bereikt worden met deze programma’s. We starten nu een nieuw project in Mozambique, Rwanda en Ethiopië. Daar gaan we samenwerken met aanbieders van gezondheidszorg hoe zij hun diensten, zoals oogzorg, tropische ziekten en seksuele gezondheid, toegankelijk kunnen maken voor mensen met een handicap.

Worden jongens met een handicap in het vervolg ook in het project betrokken?

Dat weet ik nog niet. Ik zeg, net als de meisjes, ja. De reden dat jongens niet zijn betrokken in het project was omdat de beschikbare fondsen bestemd waren voor meisjes.

Meisjes met een cognitieve beperking zijn het meest kwetsbaar voor seksueel misbruik. Bieden huidige programma’s hen genoeg bescherming of hebben we nog een weg te gaan?

Ja en nee. Ik denk dat we op de goede weg zijn. Alleen al het feit dat revalidatiewerkers in de huizen komen en bevestigen dat een kind waardevol is, is al krachtig. Het gaat erom dat we kinderen de regie geven. Bijvoorbeeld dat de meisjes zeiden dat jongens ook mee hadden moeten doen. Dat hadden de projectleiders niet voorzien.

Hoe geef je kinderen de regie?

We kunnen nog veel meer doen, door hen bijeen te brengen in groepen, andere methodieken uit te testen. Je kunt bijvoorbeeld kinderen foto’s laten maken van plekken waar ze zich veilig of onveilig voelen en hen daarover laten vertellen. Laat ze een verhaal vertellen over wat ze voelen en dan vragen hoe het verhaal zou kunnen veranderen. Er zijn veel mooie methodes.

Zoek je nieuwe partnerorganisaties voor het vervolgtraject?

Ik heb een organisatie benaderd die moeilijke onderwerpen in hele simpele compacte boekjes kan verwoorden, bijvoorbeeld over het verschil tussen vriendschap en seksuele relaties. Ik wil graag met hen samenwerken maar dat is nog niet gelukt. Hun trainingen worden gegeven door mensen met een verstandelijke beperking. Dat is de juiste weg!

Download de studie ‘Her Body, Her Rights’

Gerelateerde Berichten

22 maart 2017

Week van het Christelijke Boek

Lees Voor Ook dit jaar is Light for the World partner van de Week van het Christelijke Boek. Lezen is voor iedereen belangrijk, dus ook voor mensen...

7 maart 2017

Internationale Vrouwendag

Lees Voor 8 maart is Internationale Vrouwendag. Op deze dag vraagt Light for the World aandacht voor meisjes en vrouwen met een verstandelijke hand...

15 december 2016

Moeder en dochter dankbaar voor goede hulp

Lees Voor Mijn naam is Chhroeng Mom, moeder van twee dochters. Samen met mijn man en kinderen wonen we in Toch, een klein dorpje in Kampot. Onze do...

blijf op de hoogte

Schrijf u in voor de nieuwsbrief en ontvang 10x per jaar het laatste nieuws over de projecten en acties van Light for the World.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.